Co naprawdę ogranicza stanowisko
Maszyna 400 A z cyklem pracy 60 procent nie da Ci 400 A przez 6 minut, jeżeli uchwyt jest przewidziany na 250 A. Ograniczeniem stanowiska jest zawsze najsłabszy element toru prądowego, a przy dużych prądach jest nim uchwyt.
Uchwyt chłodzony gazem odprowadza ciepło przewodem prądowym i przepływem gazu osłonowego. Uchwyt chłodzony cieczą ma osobny obieg płynu, który zabiera ciepło z szyjki i z przewodu. Nie ma jednej granicy amperów, powyżej której ciecz staje się obowiązkowa. Obciążalność uchwytu podaje producent osobno dla każdego gazu, cyklu pracy i procesu, i to te cztery liczby razem, a nie sam prąd źródła, mówią, czy uchwyt wytrzyma twoją zmianę.
Jeżeli chcesz najpierw zrozumieć samą liczbę na tabliczce, przeczytaj, co znaczy cykl pracy 60 procent przy 400 A.
Jak czyta się kartę uchwytu
Poniżej dane z katalogu Abicor Binzel dla serii MB EVO, podane wg EN 60974-7. Bierzemy tę serię jako przykład, bo producent pokazuje w jednej tabeli wszystkie cztery zmienne naraz. Twój uchwyt może mieć inne wartości; sprawdź jego kartę.
Uchwyty chłodzone gazem
| Model | Obciążalność w CO2 | Obciążalność w mieszance M21 | Cykl pracy | Średnica drutu |
|---|---|---|---|---|
| MB EVO 15 | 180 A / 150 A | 180 A / 150 A | 35 / 60 procent | 0,6 do 1,0 mm |
| MB EVO 25 | 230 A | 200 A | 60 procent | 0,8 do 1,2 mm |
| MB EVO 24 | 250 A | 220 A | 60 procent | 0,8 do 1,2 mm |
| MB EVO 26 | 270 A | 240 A | 60 procent | 0,8 do 1,2 mm |
| MB EVO 36 | 320 A | 290 A | 60 procent | 0,8 do 1,2 mm |
Uchwyty chłodzone cieczą
| Model | Obciążalność w CO2 | Obciążalność w mieszance M21 | Cykl pracy | Średnica drutu |
|---|---|---|---|---|
| MB EVO 240 D | 300 A | 270 A | 100 procent | 0,8 do 1,2 mm |
| MB EVO 401 D | 400 A | 350 A | 100 procent | 0,8 do 1,2 mm |
| MB EVO 401 | 450 A | 400 A | 100 procent | 0,8 do 1,2 mm |
| MB EVO 501 D | 500 A | 450 A | 100 procent | 1,0 do 1,6 mm |
| MB EVO 501 | 550 A | 500 A | 100 procent | 1,0 do 1,6 mm |
Wartości katalogowe odnoszą się do źródła o charakterystyce wg VDE, opisanej wzorem U = 14 + 0,05 x I. Producent dodaje dwa zastrzeżenia, które zmieniają rachunek bardziej niż wybór modelu: przy spawaniu impulsowym obciążalność trzeba obniżyć o 35 procent, a przy uchwytach chłodzonych cieczą zalecana moc chłodnicy to około 800 W i po zakończeniu spawania obieg ma pracować jeszcze co najmniej cztery minuty.
Cztery zmienne, nie jedna
- Gaz: MB EVO 36 wytrzymuje 320 A w CO2 i 290 A w mieszance M21. Ta sama szyjka, 30 A różnicy. Przy uchwytach wodnych różnica sięga 50 A.
- Cykl pracy: MB EVO 15 ma dwie liczby, 180 A przy 35 procentach i 150 A przy 60 procentach. Podanie samej wartości 180 A bez cyklu nic nie znaczy.
- Impuls: 290 A z MB EVO 36 w mieszance to po odjęciu 35 procent około 188 A w impulsie. Nawet wodny MB EVO 401 schodzi z 400 A do około 260 A.
- Prąd przemienny przy TIG: obciążalność dla AC podaje producent uchwytu osobno. Nie przeliczaj jej z wartości dla prądu stałego własnym współczynnikiem, bo udział każdej biegunowości zależy od nastawionego balansu AC, a ten w nowoczesnych źródłach regulujesz w szerokim przedziale. Jeżeli karta podaje tylko prąd stały, zapytaj producenta o wartość dla AC i dla twojego balansu.
Stąd wniosek dla stanowiska: nie pytaj, od ilu amperów potrzebna jest ciecz. Wypisz swój gaz, prąd roboczy, wymagany cykl pracy i to, czy spawasz impulsem, a potem znajdź w karcie uchwyt, który ma te cztery rzeczy naraz.
Ile czasu łuku daje przejście na ciecz
Weź dwa uchwyty z tabeli. MB EVO 36 przy 60 procentach daje 6 minut łuku na każde 10 minut. MB EVO 401 przy 100 procentach nie wymusza przerwy, więc teoretycznie dostępny czas łuku rośnie z 6 do 10 minut, czyli o 66,7 procent. Ile z tego zamienisz na metry spoiny, zależy od cyklu pracy źródła, przygotowania złączy i przerw spawacza, więc traktuj to jako górną granicę, nie obietnicę.
Trzy przypadki z warsztatu
200 do 220 A: uchwyt gazowy wystarcza
Ślusarnia spawająca ramy z profilu 40x40x3 i blachy do 6 mm pracuje przy 160 do 220 A w mieszance. Ściegi są krótkie, po 100 do 300 mm, z przerwami na przestawienie elementu. Faktyczny czas łuku to 1,5 do 2,5 godziny na zmianę.
Uchwyt gazowy klasy MB EVO 24, czyli 220 A w mieszance przy 60 procentach, pokrywa ten punkt pracy. Jest lżejszy, tańszy, nie ma przewodów płynu i nie ma czego rozszczelnić. Chłodnica byłaby dodatkowym urządzeniem do serwisowania bez zysku. Jeżeli ten sam warsztat przejdzie na impuls, karta każe zejść o 35 procent, czyli do około 143 A, i wtedy trzeba sięgnąć po mocniejszy uchwyt albo po chłodzenie cieczą.
260 do 300 A: granica, na której to jeszcze działa
Warsztat spawający ceowniki i blachy 8 do 12 mm pracuje przy 260 do 300 A. W mieszance najmocniejszy uchwyt gazowy z tej serii daje 290 A przy 60 procentach, czyli pracujesz na styku albo ponad kartą. W czystym CO2 ten sam uchwyt ma 320 A, więc zapas jest, ale gaz dobiera technologia, a nie uchwyt.
Uchwyt gazowy używany blisko swojej obciążalności grzeje się mocno w szyjce. Rękojeść po godzinie robi się nieprzyjemna, a końcówka prądowa zużywa się szybciej. Praca jest możliwa, jeżeli ściegi mają po 300 do 600 mm i między nimi jest przerwa na oczyszczenie i ustawienie, ale każdy dodatkowy metr ściegu przesuwa rachunek w stronę chłodzenia cieczą.
320 do 400 A z długim czasem łuku: zostaje ciecz
Zakład spawający belki i wsporniki z blachy 15 do 25 mm pracuje przy 320 do 400 A w mieszance, ściegami po 1 do 3 metrów, kilka warstw na jedno złącze. Czas łuku dochodzi do 5 godzin na zmianę.
W tym punkcie katalog uchwytów gazowych po prostu się kończy: najmocniejszy ma 290 A w mieszance przy 60 procentach. Uchwyty na 350 do 400 A w mieszance producent podaje wyłącznie jako chłodzone cieczą, i to przy 100 procentach cyklu. Do tego dochodzi komfort spawacza, bo uchwyt wodny przy tym samym prądzie jest chłodniejszy i cieńszy w rękojeści niż gazowy odpowiednik.
Ile to kosztuje na wejściu
| Pozycja | Cena netto orientacyjnie |
|---|---|
| Uchwyt gazowy 3 m, klasa 250 A | 200 do 450 zł |
| Uchwyt gazowy 3 m, klasa 320 A | 300 do 650 zł |
| Uchwyt chłodzony cieczą 4 m, klasa 400 do 500 A | 800 do 1 800 zł |
| Chłodnica zewnętrzna z wózkiem | 2 500 do 5 000 zł |
| Płyn chłodzący, opakowanie około 10 l | 120 do 250 zł |
W maszynach klasy 400 A i wyżej chłodnica bywa częścią zestawu albo modułem wsuwanym pod źródło, więc jej koszt może być już wliczony. Sprawdzaj to w spisie zestawu przy każdej maszynie, bo to pozycja rzędu kilku tysięcy złotych. My wypisujemy zawartość zestawu przy każdym egzemplarzu w kategorii używane MIG/MAG.
Scenariusz klienta: kiedy to się zwraca
Poniżej rachunek dla jednego warsztatu, z wypisanymi założeniami. Nie jest to reguła, tylko przykład do podstawienia własnych liczb. Warsztat pracuje 4 godziny łuku dziennie przy 280 A w mieszance M21, 20 dni w miesiącu, czyli 80 godzin łuku miesięcznie. Punkt pracy dobieramy tak, żeby obie kolumny go obsługiwały: 280 A mieści się jeszcze w gazowym MB EVO 36, który ma 290 A w M21 przy 60 procentach, i z zapasem w wodnym MB EVO 401 D, który ma 350 A w M21 przy 100 procentach. Przy 350 A w mieszance takiego porównania nie da się zrobić, bo w tabeli wyżej nie ma uchwytu gazowego o tej obciążalności. Porównujemy więc uchwyt gazowy pracujący tuż pod swoją kartą i uchwyt wodny dobrany z zapasem.
Reszta założeń: godzinę postoju stanowiska liczymy marżą pokrycia 60 zł, tak samo jak w pozostałych rachunkach na tej stronie. Jedna wymiana końcówki to 3 minuty postoju, więc 60 wymian daje 3 godziny, a 10 wymian pół godziny. Końcówka do uchwytu gazowego kosztuje 4 zł, do wodnego 5 zł, bo to inna część.
| Pozycja miesięczna | Uchwyt gazowy na granicy | Uchwyt chłodzony cieczą |
|---|---|---|
| Końcówki prądowe | 60 sztuk po 4 zł, 240 zł | 10 sztuk po 5 zł, 50 zł |
| Dysze gazowe | 4 sztuki po 40 zł, 160 zł | 1 sztuka po 45 zł, 45 zł |
| Szyjki i prowadniki | 100 zł | 25 zł |
| Uchwyt kompletny, rozłożony na miesiące | 100 zł | 60 zł |
| Płyn chłodzący | 0 zł | 15 zł |
| Razem materiały | 600 zł | 195 zł |
| Przestoje na wymianę końcówek | 3 godziny po 60 zł, 180 zł | 0,5 godziny po 60 zł, 30 zł |
| Razem materiały i przestoje | 780 zł | 225 zł |
Koszt płynu chłodzącego, 15 zł miesięcznie, siedzi już w wierszu materiałów i w sumie 225 zł. Nie doliczaj go drugi raz. Różnica między kolumnami wynosi 555 zł netto miesięcznie.
Energia i konserwacja, liczone osobno
Poza tabelą zostają dwie pozycje, które dotyczą tylko wariantu z cieczą. Pierwsza to prąd chłodnicy: sprawdź pobór na jej tabliczce, zwykle rzędu 0,2 do 0,5 kW, pomnóż przez 80 godzin pracy miesięcznie i przez swoją cenę energii. Druga to konserwacja obiegu: wymiana płynu i przegląd raz w roku, rozłożone na 12 miesięcy. Obie razem dają zwykle kilkadziesiąt złotych miesięcznie; w tym przykładzie przyjmujemy 50 zł.
Po ich odjęciu zostaje 505 zł netto oszczędności miesięcznie. Inwestycja to chłodnica 3 500 zł plus uchwyt wodny 1 200 zł minus 500 zł, których nie wydajesz na uchwyt gazowy, czyli 4 200 zł. Przy tych założeniach zwrot wychodzi po około 8 miesiącach, bo 4 200 podzielone przez 505 daje 8,3.
Liczby są przykładowe i zależą od tego, ile faktycznie palisz końcówek. Podstaw swoje: policz, ile paczek końcówek kupujesz w miesiącu i ile razy dziennie spawacz odchodzi od stanowiska po nową dyszę. Ta druga pozycja bywa większa od pierwszej.
Utrzymanie obiegu, żeby to działało
Chłodnica ma trzy rzeczy do pilnowania: poziom płynu, jego stan i drożność wymiennika. Płyn wymieniaj orientacyjnie raz na 12 miesięcy albo wcześniej, jeżeli ciemnieje i zostawia osad. Zużyty płyn traci właściwości przeciwkorozyjne i zaczyna zarastać kanały w szyjce uchwytu.
Nie dolewaj zwykłej wody ani płynu samochodowego. Płyny do spawania mają obniżoną przewodność elektryczną, co przy uchwycie pod napięciem ma znaczenie. Raz na kwartał przedmuchaj lamele wymiennika i sprawdź, czy wentylator chłodnicy kręci się swobodnie. Po dłuższej spoinie zostaw chłodnicę włączoną jeszcze przez kilka minut, bo producent uchwytu podaje to jako warunek utrzymania obciążalności.
Kiedy nie kupować chłodzenia cieczą
- Czas łuku poniżej 2 godzin dziennie i prąd mieszczący się w karcie uchwytu gazowego: koszty eksploatacji są zbyt małe, żeby cokolwiek zwróciło.
- Praca wyjazdowa i montaż: chłodnica to dodatkowy sprzęt do wożenia, a przewód płynu jest wrażliwy na uszkodzenie.
- Warsztat nieogrzewany zimą: płyn musi mieć właściwość niezamarzania, a przy przestojach obieg trzeba zabezpieczyć.
- Stanowisko punktowe do sczepiania: krótkie zajarzenia nie nagrzewają uchwytu na tyle, żeby ciecz miała co odbierać.
W tych czterech sytuacjach uchwyt gazowy dobrany z zapasem względem karty jest tańszy w utrzymaniu i prostszy w obsłudze. Zapas obciążalności dla twojego gazu i cyklu jest tu ważniejszy niż typ chłodzenia.
Co zrobić, zanim wydasz pieniądze
Sprawdź, czy twoja maszyna ma złącze i sterowanie chłodnicy, bo nie każda konstrukcja to obsługuje. W maszynach z gniazdem chłodnicy dochodzi jeszcze czujnik przepływu, który przy braku płynu blokuje spawanie i chroni uchwyt. Jeżeli maszyny nie da się rozbudować, tańszą drogą bywa wymiana źródła niż dokładanie zewnętrznej chłodnicy.
Maszyny przygotowane pod chłodzenie cieczą znajdziesz w kategoriach nowe MIG/MAG i Migatronic, dla którego jesteśmy autoryzowanym dystrybutorem i serwisem. Jeżeli chcesz najpierw policzyć to na własnym zleceniu, weź zestaw z chłodnicą z wynajmu na miesiąc i porównaj zużycie końcówek.
Policzymy zwrot na twoich liczbach
Podaj gaz z butli, prąd roboczy, wymagany cykl pracy, informację o impulsie oraz miesięczne zużycie końcówek, a przygotujemy zestawienie dla twojego stanowiska razem z doborem uchwytu i chłodnicy. Zadzwoń albo napisz, a jeżeli maszyna wymaga wcześniej sprawdzenia obiegu, umów ją w naszym serwisie na przegląd chłodzenia.